Bezpieczeństwo budynków to nie tylko kwestia estetyki czy funkcjonalności — to przede wszystkim obowiązek prawny i społeczna odpowiedzialność. Jednym z kluczowych elementów zapewniających długoterminowe bezpieczeństwo użytkowania obiektów budowlanych jest przegląd pięcioletni, zwany również okresową kontrolą stanu technicznego budynku. Choć często bagatelizowany lub odkładany, w rzeczywistości jest fundamentem odpowiedzialnego zarządzania nieruchomością.
Dowiedz się, na czym polega przegląd pięcioletni, co obejmuje, kto musi go przeprowadzać i jakie są konsekwencje jego zaniechania.
1. Co to jest przegląd pięcioletni budynku?
Zgodnie z ustawą Prawo budowlane, właściciele i zarządcy obiektów budowlanych są zobowiązani do przeprowadzania okresowych kontroli technicznych. Jedną z nich jest kontrola pięcioletnia, która ma na celu ocenę ogólnego stanu technicznego i przydatności obiektu do dalszego użytkowania, a także sprawdzenie instalacji elektrycznej i piorunochronnej.
2. Kto jest zobowiązany do przeprowadzania przeglądów?
Obowiązek przeprowadzania przeglądów dotyczy:
- Właścicieli budynków (np. domów jednorodzinnych, jeżeli są wynajmowane lub użytkowane przez osoby trzecie),
- Zarządców nieruchomości wspólnot mieszkaniowych i spółdzielni,
- Administratorów budynków komercyjnych, usługowych, przemysłowych i użyteczności publicznej.
Brak realizacji przeglądu może skutkować nałożeniem kar finansowych, a w skrajnych przypadkach — odpowiedzialnością karną.
3. Podstawa prawna – czyli dlaczego przegląd pięcioletni jest obowiązkowy
Obowiązek przeprowadzenia przeglądu pięcioletniego wynika bezpośrednio z art. 62 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo budowlane. Ustawa mówi jasno, że przynajmniej raz na 5 lat należy dokonać kontroli:
- Stanu technicznego i przydatności do użytkowania obiektu budowlanego, w tym estetyki budynku oraz jego otoczenia.
- Instalacji elektrycznej i piorunochronnej, pod kątem sprawności, bezpieczeństwa użytkowania oraz ochrony przeciwpożarowej.
4. Dlaczego przegląd pięcioletni jest tak ważny?
Regularna kontrola stanu technicznego obiektu pozwala:
- Wcześnie wykryć usterki, które mogą zagrażać bezpieczeństwu ludzi i mienia,
- Zapobiegać awariom, pożarom lub wypadkom,
- Spełniać wymagania prawne — uniknąć kar i problemów prawnych,
- Zwiększyć wartość nieruchomości poprzez dbałość o jej stan techniczny,
- Chronić użytkowników przed skutkami zaniedbań technicznych.
Brak przeglądu to nie tylko ryzyko — to realne zagrożenie.
5. Jak wygląda przebieg przeglądu pięcioletniego?
Proces przeglądu składa się z kilku etapów:
- Zlecenie przeglądu uprawnionemu specjaliście – powinien to być inżynier budownictwa lub elektryk posiadający odpowiednie uprawnienia.
- Wizja lokalna – specjalista odwiedza budynek i dokonuje oględzin poszczególnych elementów.
- Sprawdzenie dokumentacji technicznej – w tym poprzednich protokołów przeglądów.
- Badania i pomiary techniczne, w tym instalacji elektrycznej, uziemienia, ochrony przepięciowej i piorunochronnej.
- Sporządzenie protokołu pokontrolnego – dokumentuje on wszystkie spostrzeżenia, zalecenia i potencjalne nieprawidłowości.
6. Co obejmuje przegląd pięcioletni?
Zakres kontroli jest szeroki i obejmuje:
- Konstrukcję nośną budynku – stan ścian, stropów, fundamentów,
- Elementy elewacyjne i dachowe – rynny, pokrycia, balustrady, okapy,
- Stolarkę okienną i drzwiową,
- Stan techniczny elementów instalacyjnych na zewnątrz budynku (np. drabiny ewakuacyjne, kominy),
- Instalację elektryczną – sprawność przewodów, gniazdek, rozdzielni,
- Instalację odgromową i uziemiającą,
- Estetykę budynku i otoczenia – czystość elewacji, zieleni, ogrodzenia.
7. Jakie dokumenty są potrzebne do przeprowadzenia przeglądu?
Przed rozpoczęciem kontroli warto przygotować:
- Projekt techniczny budynku (jeśli jest dostępny),
- Dziennik budowy lub książkę obiektu budowlanego,
- Protokoły z poprzednich przeglądów i pomiarów elektrycznych,
- Informacje o modernizacjach lub naprawach przeprowadzonych w ostatnich 5 latach.
8. Czym grozi brak przeglądu pięcioletniego?
Zaniechanie obowiązku przeglądu może mieć poważne skutki:
- Mandat od Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego (do 500 zł, a nawet więcej w przypadku decyzji sądu),
- Konsekwencje cywilne w przypadku wypadku lub pożaru (ubezpieczyciel może odmówić wypłaty odszkodowania),
- Odpowiedzialność karna w przypadku narażenia zdrowia lub życia użytkowników budynku.
9. Ile kosztuje przegląd pięcioletni?
Koszt przeglądu zależy od wielu czynników:
- Wielkości i rodzaju budynku,
- Lokalizacji nieruchomości,
- Zakresu prac i liczby instalacji do sprawdzenia,
- Cennika konkretnego wykonawcy.
Przybliżony koszt dla budynku wielorodzinnego może wynosić od 500 do 2000 zł. Dla domów jednorodzinnych cena jest zwykle niższa, ale wciąż zależy od specyfiki obiektu.
10. Jak często trzeba przeprowadzać inne przeglądy techniczne?
Poza przeglądem pięcioletnim istnieją również inne obowiązkowe kontrole:
- Roczna kontrola ogólnego stanu technicznego, w tym instalacji gazowej i wentylacji,
- Kontrole sezonowe (np. przed zimą),
- Doraźne przeglądy po awariach lub modernizacjach.
Systematyczność to klucz do długowieczności budynku.
Przegląd pięcioletni to nie tylko obowiązek — to inwestycja w bezpieczeństwo, komfort i wartość Twojej nieruchomości. Dzięki regularnym kontrolom można uniknąć poważnych usterek, katastrof budowlanych oraz kosztownych napraw. Jeśli jesteś właścicielem lub zarządcą budynku, nie czekaj do ostatniej chwili — zaplanuj przegląd z wyprzedzeniem i wybierz doświadczonych specjalistów.
Dobrze przeprowadzona kontrola to spokój na kolejne lata.