Wentylacja to nie tylko komfort, ale przede wszystkim zdrowie i bezpieczeństwo mieszkańców oraz użytkowników budynków. Odpowiednia jakość powietrza wewnątrz pomieszczeń ma bezpośredni wpływ na nasze samopoczucie, wydajność i zdrowie. Aby system wentylacyjny działał prawidłowo i skutecznie, niezbędne są regularne przeglądy techniczne oraz czyszczenie instalacji.

Sprawdź, jakie przeglądy są obowiązkowe, kiedy należy je przeprowadzać oraz jakie przepisy regulują te działania. Dowiesz się również, jakie są konsekwencje zaniedbania wentylacji i jak wpływa to na jakość powietrza w budynku.

1. Dlaczego wentylacja jest tak ważna?

Systemy wentylacyjne odpowiadają za wymianę zużytego powietrza na świeże, regulację wilgotności oraz usuwanie zanieczyszczeń, takich jak:

• Dwutlenek węgla (CO₂),
• Wilgoć (przyczyniająca się do powstawania pleśni),
• LZO (lotne związki organiczne),
• Kurz, bakterie i alergeny.

Zaniedbana wentylacja może prowadzić do chorób dróg oddechowych, obniżenia odporności, a nawet zagrożenia życia w przypadku zatrucia tlenkiem węgla (czadem).

2. Obowiązki wynikające z Prawa budowlanego

Zgodnie z art. 62 ustawy Prawo budowlane, właściciele i zarządcy budynków są zobowiązani do przeprowadzania okresowych kontroli instalacji wentylacyjnych przynajmniej raz w roku.

Kontrola obejmuje:

• Sprawdzenie przewodów kominowych (dymowych, spalinowych i wentylacyjnych),
• Działanie i drożność kanałów wentylacyjnych,
• Stan techniczny urządzeń wentylacyjnych (wentylatory, centrale, kratki).

Kontrolę powinna przeprowadzić osoba posiadająca uprawnienia kominiarskie lub budowlane.

3. Rodzaje wentylacji a obowiązkowe przeglądy

W budynkach mieszkalnych i usługowych stosuje się najczęściej trzy typy wentylacji:

Wentylacja grawitacyjna (naturalna)

Najczęściej spotykana w starszych budynkach. Działa na zasadzie różnicy temperatur i ciśnienia.

✅ Przegląd co najmniej raz w roku – kontrola ciągu kominowego i drożności kanałów.

Wentylacja mechaniczna wywiewna

System z wentylatorami wyciągowymi, często stosowany w kuchniach, łazienkach, toaletach.

✅ Przegląd co 6–12 miesięcy – kontrola działania wentylatorów, filtrów, kanałów.

Wentylacja mechaniczna z odzyskiem ciepła (rekuperacja)

Nowoczesny system zapewniający oszczędność energii i wysoką jakość powietrza.

✅ Przegląd minimum raz do roku, a najlepiej co 6 miesięcy – sprawdzenie rekuperatora, czyszczenie filtrów, kanałów i wymienników ciepła.

4. Co obejmuje przegląd systemu wentylacyjnego?

Przegląd techniczny powinien obejmować:

• Sprawdzenie drożności kanałów i przewodów wentylacyjnych,
• Kontrolę stanu technicznego urządzeń (wentylatory, kratki, klapy zwrotne),
• Pomiary ciągu wentylacyjnego (dla wentylacji grawitacyjnej),
• Weryfikację poprawności nawiewu i wywiewu powietrza,
• Czyszczenie elementów instalacji, jeśli są zabrudzone,
• W przypadku rekuperacji – kontrolę stanu filtrów i wymiennika.

5. Jak często przeprowadzać czyszczenie systemu wentylacyjnego?

Oprócz obowiązkowych przeglądów, warto pamiętać o regularnym czyszczeniu instalacji, co znacznie wpływa na jakość powietrza.

Rekomendowana częstotliwość czyszczenia:

• Kanały wentylacyjne w budynkach mieszkalnych – co 3–5 lat,
• Kanały w obiektach użyteczności publicznej (szkoły, biura, szpitale) – co 1–2 lata,
• Systemy z rekuperacją – czyszczenie i wymiana filtrów co 3–6 miesięcy.

6. Konsekwencje braku przeglądów i czyszczenia wentylacji

Zaniechanie przeglądów lub czyszczenia instalacji może prowadzić do:

• Zaburzeń obiegu powietrza, czyli braku świeżego powietrza i nadmiaru CO₂,
• Wilgoci i pleśni na ścianach, co grozi alergiami i problemami zdrowotnymi,
• Zwiększonego ryzyka pożaru (np. w przypadku zatkanych kanałów z tłuszczem w restauracjach),
• Zatrucia tlenkiem węgla (czadem) przy złej współpracy systemów wentylacji i spalania,
• Kar finansowych ze strony nadzoru budowlanego.

7. Kto wykonuje przeglądy wentylacyjne?

Do przeglądu instalacji uprawnieni są:

• Mistrzowie kominiarscy – w przypadku wentylacji grawitacyjnej i przewodów kominowych,
• Specjaliści HVAC z uprawnieniami budowlanymi – w przypadku wentylacji mechanicznej i rekuperacyjnej.

Nie wolno zlecać takich przeglądów osobom bez uprawnień, ponieważ protokoły mogą być nieważne w świetle prawa.

8. Jakie dokumenty powinny być sporządzane po przeglądzie?

Po wykonaniu kontroli sporządzany jest protokół przeglądu wentylacyjnego, który powinien zawierać:

• Datę i miejsce przeglądu,
• Dane osoby wykonującej,
• Zakres wykonanych czynności,
• Uwagi i zalecenia,
• Wyniki pomiarów (ciągu, szczelności itp.),
• Podpis osoby wykonującej przegląd.

Protokół należy przechowywać w dokumentacji budynku (książka obiektu budowlanego).

9. Wentylacja a jakość powietrza w domu i biurze

Sprawna wentylacja ma ogromny wpływ na nasze zdrowie i codzienne samopoczucie. Jeśli w pomieszczeniu jest duszno, pojawia się senność, ból głowy, wilgoć – to znak, że system wentylacyjny może nie działać prawidłowo.

Warto dbać o:

• Regularne wietrzenie pomieszczeń,
• Unikanie zaklejania kratek wentylacyjnych,
• Odpowiednią konserwację urządzeń nawiewnych i wywiewnych,
• Monitorowanie poziomu CO₂ (czujniki są dziś łatwo dostępne i niedrogie).

10. Czy wentylacja podlega inspekcji ze strony nadzoru budowlanego?

Tak. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego może przeprowadzić kontrolę stanu instalacji budynku, w tym systemu wentylacyjnego. W przypadku wykrycia uchybień może:

• Nałożyć grzywnę na właściciela lub zarządcę budynku,
• Nakazać niezwłoczne usunięcie usterek,
• W skrajnych przypadkach – wyłączyć budynek z użytkowania.

Systemy wentylacyjne to nie tylko mechanika i przewody – to fundament zdrowego środowiska wewnątrz budynku. Ich regularna kontrola i czyszczenie są niezbędne, by zapewnić mieszkańcom oraz pracownikom czyste, świeże i bezpieczne powietrze.

Właściciele, zarządcy nieruchomości i administratorzy powinni pamiętać, że przeglądy wentylacji to nie tylko obowiązek prawny, ale też inwestycja w zdrowie i komfort użytkowników budynku.

Zadbaj o wentylację – oddychaj świadomie i bezpiecznie.